Kuifje in Afrika.

Koen Van Bockstal, afgevaardigd beheerder bij Oxfam-Wereldwinkels en Oxfam Fairtrade vertrok samen met Isabel Vertriest, hoofd van de Producentendienst, op reis naar Uganda. Een rijkgevuld programma wachtte hen: twee partnerbezoeken, de planning van enkele waterprojecten in het kader van de millenniumdoelstellingen en prospectie bij een viertal boerengroepen met wie Oxfam-Wereldwinkels zou willen samenwerken.

In de WeeWeeKrant van juni 2007 verscheen een eerste artikel over de reis (pdf).

Op de website maken we plaats voor foto's en dagboekfragmenten:

Foto's: Peter van Erum

Na een korte nachtrust worden we wakker door een symfonieorkest van vogels: kwikzilverviolen, hoge kwetter- en tetternoten in een tuin vol prachtig, bruisend en overweldigend groen. Geen twijfel mogelijk: daar is de dag, dit is Afrika. En daar is de geur van de tropen: rijk van bloemen en klaar voor het geweld van de zon.

Op straat zie ik kinderen. Heel veel kinderen: in Uganda is méér dan 50 procent van de bevolking jonger dan 20 jaar.

Samen met Mbadifa (Mbarara District Farmers' Association), een partner van Trias - een Belgische ngo die lokale boerenorganisaties ondersteunt - bezoeken we vier zéér verschillende lokale groepen in de ruime omgeving van Mbarara.

Een groep vrouwen, allemaal op hun paasbest uitgedost, ontvangt ons zeer hartelijk met bananencake, verse melk en verse eieren.

Trots vertellen ze hoe ze zich organiseren om het land te bewerken en tronen ze ons mee naar enkele flink onderhouden bonenvelden.

Elke gemeenschap brengt zijn eigen verhaal, elke groep is goed georganiseerd: basisdemocratie, lokale inspraak, groot sociaal samenhorigheidsgevoel en de hoop om met ons samen te kunnen werken.

Na een autorit van vier uur, echt 'Kuifje in Afrika' komen we aan bij de Kayonza Workers Tea Factory. De fabriek van Kayonza ligt in het midden van grote theeplantages, een weidse golvende groene zee van theestruiken, sluipend in sierlijke geometrische figuren over het reliëf.

De zakken thee zwoegen ook vier uur in kleine vrachtwagens over zanderige, roodbruine wegen. Eigenlijk meer putten en obstakels dan een verbindingsweg. Vier uur voor ze een verharde en berijdbare weg ontmoeten. Dat is dus ook de kracht én de beperking van fair trade: ontwikkeling en handel is één ding, maar zonder aangepaste infrastructuur kan je maar beter het Latijnse spreekwoord 'festina lente' (haast je langzaam) hanteren.

Na het vertrek van generaal Idi Amin en het ineenstorten van de genationaliseerde industrie kwam de fabriek in handen van een coöperatie, die de meerwaarde verdeelt onder een groot aantal aandeelhouders. De verantwoordelijke wist een zeer professioneel managementteam rond zich te scharen. Hier werken Afrikanen op een doortastende en realistische wijze aan hun eigen toekomst en die van hun land.

Anthony, onze gids, is verantwoordelijk voor het volledige productieproces. Op een aanstekelijke manier verklaart hij minutieus de vele stappen van groen theeblad tot fijn gemalen en gedroogde thee.

De laatste halte is een zeer eenvoudig laboratorium (meer iets als een scheikundeklas in een middelbare school). Op het aanrecht een stilleven: op kleine schalen de stalen thee en daarachter rijen tassen gevuld met goudgele tot donkerbruine thee.

De volgende etappe van de dag is een bezoek aan de vervuilde waterbron die de fabriek, het medisch centrum en de wijde omgeving voorzien van water. Isabel en ikzelf staren vol ongeloof naar het smerige water dat verder krioelt van insecten en klein afval.

Alleen een partij gestapelde rotsblokken en een hek proberen besmetting van dit water met de stinkende rivier te vermijden, wat dus hopeloos mislukt.

Zevenhonderd meter verderop, na een felle afdaling en een nijdige klim, arriveren we bij een bron, verscholen midden in een geweldig stuk natuur. Met financiële steun van de Nationale Loterij zullen we deze bron ontsluiten. Helder, fris en drinkbaar water, getest door een onafhankelijk en gespecialiseerd instituut. Via een pijpleidingsysteem en de pomp van de fabriek zal over een zestal maand de volledige gemeenschap kunnen genieten van zuiver water.