Starbucks en Ethiopië: gevecht om een koffiepatent.
Begin 2005 legde de Ethiopische overheid een aanvraag voor aan het Patentbureau in de Verenigde Staten. Ethiopië wilde de namen Yirgacheffe, Harrar en Sidamo, drie van de bekendste koffies, registreren.
Door een naam te registreren, kan hij niet zomaar gepubliceerd worden op verpakkingen. Je moet er toestemming voor hebben, een licentie voor aanvragen.
Koffie is de slagader van de Ethiopische economie; hij zorgt voor de helft van de exportinkomsten, zowat 400 miljoen dollar per jaar. De patentbescherming zou de Ethiopiërs nog eens 100 miljoen dollar extra per jaar kunnen opbrengen.
Het Amerikaanse Patentbureau erkende Yirgacheffe, maar blokkeerde - op aanraden van Starbucks - de registratie van Harrar en Sidamo. In de EU, Japan en Canada zijn de drie Ethiopische koffienamen intussen wel geregistreerd.
Starbucks is de grootste koffieshopuitbater ter wereld, met 40.000 locaties goed voor 15 miljoen kopjes koffie per dag. De keten verkoopt de Ethiopische Sidamokoffie voor 26 dollar per pond. Slechts 1,10 dollar hiervan komt bij de boer terecht.
Ethiopië wil uiteraard verder gaan, nu de namen hier en daar geregistreerd zijn: de koffiebedrijven kunnen de licentie gratis aanvragen. Maar de licenties geven de overheid wel meer invloed op de verdelers, zodat uiteindelijk een groter deel van de consumentenprijs bij de producent terecht komt.
Na maandenlang getouwtrek, met protest van onder andere Oxfam International, de Ethiopische koffieproducenten en zelfs de consumenten van Starbucks, is de keten van koffieshops eindelijk gezwicht. Ze zal de registratie van de koffienamen bij het Amerikaanse Patentbureau niet meer tegenhouden en beloofde om de aankoop van Ethiopische koffie te verdubbelen.
Tadesse Meskela, manager van Oromia Coffee Farmers Cooperative Union, een coöperatie die koffie aan Oxfam-Wereldwinkels verkoopt, is hoopvol: “Nu alle inspanningen omtrent trademarks en patenten vruchten afwerpen, zijn velen op de gespecialiseerde koffiemarkt blij. Ze aanvaardden dat we onze onderhandelingspositie willen verbeteren en dat we de kleine boeren meer kunnen geven.”
Intellectuele eigendom heeft al veel bijgedragen tot de welvaart in ontwikkelingslanden. Dit koffiepatent kan een precedent zijn voor andere grondstoffen. Het kan op termijn veel ontwikkelingslanden ten goede komen als ze vergelijkbare initiatieven nemen.
Oxfam voert actie voor Starbucks op Leicester Square, Londen.
Foto: Andy Aitchison/Oxfam GB
Publieksactie
Oxfam riep Starbucks op om haar verantwoordelijkheid als grote marktspeler op te nemen en de rechten van Ethiopië te erkennen. Voor Starbucks zou dit de kosten voor koffie met enkele dollarcenten per pond verhogen. Op een winst van 3,7 miljard dollar per jaar zal het bedrijf dit amper voelen.
Via www.maketradefair.com/starbucks konden mensen Starbucks oproepen om toch een licentieakkoord te ondertekenen. Meer dan 96000 mensen ondertekenden de petitie!
Nieuws
> September 2008. Oxfamcampagne zet Starbucks op weg naar fair trade.
> 20 juni 2007.
Ethiopische koffieboeren en Starbucks ondertekenen distributie-, marketing en licentie-akkoord! Zie persbericht.
Lees meer:
Gevorderd leeswerk (Engels):
Douglas Holt, professor marketing aan de Oxford Said Business School: "Starbucks speelt Russische roulette met de reputatie van zijn merk". Lees het volledige opiniestuk van de professor op http://www.sbs.ox.ac.uk/starbucks .