Fair trade in het kort:

Fair trade of eerlijke handel betaalt een eerlijke prijs: een prijs die rekening houdt met de aard van het werk, de geleverde inspanning en de koopkracht van de producent. Op basis daarvan en in onderhandeling met de producent legt fair trade een fairtrademinimumprijs vast.

Bovenop de fairtrademinimumprijs ontvangen de producentengroepen een fairtradepremie. De premie dient voor de sociale en economische ontwikkeling van de hele gemeenschap. 

Fair trade garandeert bovendien correcte arbeidsomstandigheden voor boeren en arbeiders, sluit kinderarbeid uit en produceert met respect voor het milieu.



Uitgebreide definitie:

Fair trade:

• Betaalt een gegarandeerde minimumprijs + fairtradepremie.
• Koopt zo rechtstreeks mogelijk aan.
• Maakt arme producenten sterker.
• Heeft respect voor mens en milieu.
• Garandeert de producent afzet op lange termijn.
• Werkt aan een groter draagvlak voor fair trade.

1. Fair trade betaalt een gegarandeerde minimumprijs + fairtradepremie

Gegarandeerde minimumprijs
Fairtrade Labeling Organisation (FLO - wereldwijde koepel van nationale fairtradekeurmerkorganisaties) bepaalt de fairtradecriteria en de fairtrademinimumprijs voor volgende producten (situatie 1/08/09):

• bananen
• bloemen
• cacao
• fruitsap
• honing
• katoen
• koffie
• noten
• plantaardige olie
• rijst
• specerijen
• sportballen
• suiker
• thee
• vers fruit
• wijndruiven

Voor voedingsproducten waarvoor (nog) geen FLO-label bestaat, bepalen Oxfam-Wereldwinkels en de producenten de prijs in onderling overleg.

De fairtrademinimumprijs houdt rekening met de aard van het werk, de geleverde inspanning en de koopkracht van de producent. Ook verschillen per land, regio en kwaliteit bepalen mee de fairtrademinimumprijs.
De fairtrademinimumprijs is een richtprijs. In de praktijk onderhandelen eerlijke handelsorganisaties de prijs met de producent. Zij betalen nooit minder dan de minimumprijs, maar soms wel meer, zeker als de marktprijs hoger ligt dan de fairtrademinimumprijs.

Fairtradepremie
Fair trade betaalt bovenop deze prijs ook een premie die dient voor de sociale en economische ontwikkeling van de hele gemeenschap. De groep beslist democratisch over de besteding van deze premie. Dikwijls bouwt de producentengroep met de premie scholen, gezondheidsposten, magazijnen, leggen ze wegen aan of organiseren ze vorming voor hun leden.

Fair trade biedt producenten de kans op een menswaardig inkomen = een inkomen dat productiekosten dekt en verder ook voedsel, kleding, onderdak, onderwijs en medische zorgen kan bekostigen.
Soms verkopen producenten maar een klein deel van hun opbrengst aan fair trade. Dan zorgt eerlijke handel maar voor een deel van het gezinsinkomen. Fair trade kan dus niet altijd een menswaardig inkomen garanderen, maar hoe meer een producent aan fair trade verkoopt, hoe beter het inkomen.

2. Fair trade koopt zo rechtstreeks mogelijk aan.

• Oxfam-Wereldwinkels koopt een deel van de producten rechtstreeks aan bij de producentenorganisaties.
• Soms gebeurt de aankoop en/of export via een 'tussenhandelaar'. Dat kan een organisatie zijn die verschillende producentengroepen overkoepelt en ondersteunt (bv Del Campo, Nicaragua) of een 'maatschappelijk verantwoorde onderneming' (een fabriek, een plantage...) die grondstoffen opkoopt van lokale producentengroepen en verwerkt tot een exporteerbaar product. (bv thee).
• Soms gebeurt de aankoop via een andere (Europese) fairtradeorganisatie met wie Oxfam-Wereldwinkels samenwerkt. We werken enkel samen met fairtradeorganisaties die bij internationale koepels zoals IFAT, FLO of EFTA zijn aangesloten. Zij garanderen dat de aankoop via zo weinig mogelijk tussenschakels gebeurt en volgens de fairtradeprincipes verloopt.

3. Fair trade maakt achtergestelde producenten sterker.

Fair trade handelt met arme of achtergestelde producenten in het Zuiden die zich organiseren.

Maatregelen nemen om achtergestelde producenten sterker te maken, om hun vaardigheden te versterken = capaciteitsopbouw.

Capaciteitsopbouw houdt in dat we steun en advies geven in de vorm van:

• investerings- of overbruggingskredieten
• voorschotten
• vormingsprogramma’s
• productontwikkeling
• kwaliteitsverbetering

De steun en het advies gaan rechtstreeks naar georganiseerde producenten:

• Arme of achtergestelde producenten die samenwerken in een democratisch gestuurde organisatie (coöperaties).
• Producenten die voor de verhandeling van hun productie samenwerken met een maatschappelijk verantwoorde onderneming, zodat ze een impact op de regionale ontwikkeling hebben.

4. Fair trade heeft respect voor mens en milieu.

• Eerlijke handel koopt alleen van producenten die in menswaardige omstandigheden werken. De arbeidsomstandigheden mogen nooit in strijd zijn met de normen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO). Het gaat om respect voor de gezondheid, vakbondsvrijheid, gelijkwaardigheid, het verbod op de ergste vormen van kinderarbeid,… op de werkvloer.
• Eerlijke handel heeft aandacht voor duurzame ecologische ontwikkeling. We gaan verstandig om met natuurlijke hulpbronnen. We gebruiken energiebesparende productiemethodes. We streven naar milieuvriendelijk transport. We kiezen voor een efficiënt en duurzaam beleid op het vlak van verpakking en afvalverwerking.

5. Fair trade garandeert de producent afzet op lange termijn. 
Fair trade gaat niet over één aankoopje! We bieden producenten een structurele markttoegang en garanderen hen een langetermijnrelatie.

Omdat de producenten zekerheid hebben op lange termijn kunnen ze plannen, hun expertise vergroten, hun marktsituatie verbeteren en zich duurzaam ontwikkelen.

6. Fair trade werkt aan een groter draagvlak.

Fair trade staat ook voor bewustmaking, educatie, publiekscampagnes, acties en economische en politieke beleidsbeïnvloeding.

• We schudden het publiek wakker over de ongelijke handelsverhoudingen in de wereld. We brengen een 'tegenbeweging' van kritische mensen op gang die kiezen voor solidariteit en respect.
• We zetten de politiek en de bedrijfswereld onder druk om maatregelen te nemen in het belang van de achtergestelde producentengroepen, vooral in het Zuiden.

Update: 10 november 2009