Behind the barcodes

Met de campagne “Behind The Barcodes” legt Oxfam bloot wat er schuilgaat achter de barcodes. We roepen beleidsmakers en bedrijven op om onmenselijke arbeidsomstandigheden en discriminatie tegen vrouwen in de voedingsindustrie te stoppen en de transparantie en waardeverdeling in onze voedingsketens te verbeteren.

 

Stop Het Onrecht In De Voedingsketen Behind The Barcodes

Made in misery? Nee dank u!

In 2018 lanceerde Oxfam een wereldwijde campagne tegen ongelijkheid en uitbuiting in de voedseltoeleveringsketens. Grootschalig onderzoek (“Achter de Streepjescode” – 2018 rapport) toonde aan dat miljoenen vrouwen en mannen die ons voedsel produceren, zelf slachtoffer zijn van systematische uitbuiting en mensenrechtenschendingen. Dit ondanks miljardenwinsten in de voedingsindustrie.

In 2019 legt Oxfam de waarheid die schuilgaat achter de streepjescode (“Workers’ rights in supermarket supply chains” – 2019 rapport) verder bloot: onleefbare lonen, slechte werkomstandigheden, discriminatie en mensenrechtenschendingen zijn vaak ingrediënten van de thee, het fruit en de groenten die de Europese consument in de supermarktrekken vindt. De constante druk van supermarkten om de kosten te verlagen en de winsten te maximaliseren is de motor achter deze uitbuiting en wanpraktijken in hun toeleveringsketens. Vrouwen betalen een extra tol, want vaak krijgen ze de laagste lonen voor de meest intensieve arbeid en ondervinden ze discriminatie en seksuele misbruik  op hun werkplek.

Machtsconcentratie in de voedingsketen

De voedingsdistributie is in toenemende mate geconcentreerd in de handen van een kleine groep dominante actoren. Op Europees niveau hebben de tien grootste retailers bijna de helft van de detailhandel in voedsel in handen. In België is ondertussen 64% van de markt in handen van de vijf grootste supermarkten.

Supermarkten gebruiken hun marktmacht om van hun leveranciers steeds lagere prijzen te eisen en de risico’s op hen af te wimpelen. Het gevolg is dat veel toeleveranciers slachtoffer zijn van oneerlijke handelspraktijken en dat onze voedingsketens worden gekenmerkt door schokkende ongelijkheid.

Vijf onthutsende bevindingen over onze voedingsketens

Kleinschalige boeren en arbeiders verdienen niet genoeg.

1. Supermarkten incasseren een groeiend aandeel van de kassaprijs die de consument betaalt (tot wel 50% in sommige productketens), terwijl het aandeel voor de arbeiders en producenten is gedaald (in bepaalde productketens tot minder dan 5%).

2. Het aandeel dat naar werknemers en kleinschalige boeren gaat, is onvoldoende voor een minimale waardige levensstandaard. De kloof tussen een leefbaar inkomen en het eigenlijk inkomen is het grootst in de productieketens waarin vooral vrouwen werken.

3. Een bevraging onder arbeiders en kleinschalige boeren in vijf landen (Zuid-Afrika, Italië, Filipijnen, Thailand en Pakistan) toonde dat de meerderheid moeite heeft om voedsel te voorzien voor zichzelf en hun familie, en daar niet altijd in slaagt.

Terwijl supermarkten een steeds groter aandeel van de kassaprijs opstrijken …

4. De acht grootste beursgenoteerde supermarktketens genereerden in 2016 bijna een biljoen dollar in verkoop, 22 miljard dollar in winst en vloeide 15 miljard dollar terug naar de aandeelhouders.

… werken kleinschalige boeren en arbeiders in onaanvaardbare omstandigheden.

5. Op basis van publiek beschikbare informatie over hun bedrijfsbeleid en –praktijk werden de grootste en snelst groeiende supermarkten in Nederland, Groot-Brittannië, en Verenigde Staten geëvalueerd op transparantie in de toeleveringsketen en op behandeling van arbeiders, kleinschalige boeren en vrouwen in de keten. Alle 16 supermarktketens scoorden zeer slecht.

Onze politici moeten aan de slag!

We eisen actie, van onze supermarkten én van onze beleidsmakers. Supermarkten kunnen en moeten verantwoordelijkheid opnemen voor wat er in hun ketens gebeurt. Wanneer zij hun markmacht misbruiken, betalen boeren en arbeiders in Europe en erbuiten de prijs. Oxfam’s onderzoek naar de praktijken van de grote supermarktketens in Nederland, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten bracht aan het licht dat, ondanks mooie woorden en imagocampagnes, hun werkelijke inspanningen nog veruit tekort schieten.

Bedrijven die wel stappen vooruit proberen zetten, moeten opboksen tegen concurrenten die dat niet doen.

Oxfam voert daarom de druk op via nog een andere weg: we pleiten voor een zorgplicht. Onze beleidsmakers kunnen de lat voor iedereen gelijk trekken door alle bedrijven bij wet verantwoordelijk te maken voor het respecteren van mensenrechten en milieu in hun ketens. We roepen het nieuw verkozen Europese Parlement, de nieuw aangestelde Europese Commissie en onze eigen Belgische beleidsmakers op om bedrijven en investeerders een verplichte zorgplicht voor mensenrechten en milieu op te leggen. Dit moet garanderen dat:

  • Bedrijven verplicht zijn om de negatieve gevolgen van hun bedrijfspraktijken op mens en milieu in hun toeleveringsketens te identificeren, te voorkomen, te beperken en hier rekenschap over af te leggen.
  • Deze verplichting geldt voor de volledige mondiale toeleveringsketen van een bedrijf
  • Slachtoffers van uitbuiting, misbruik of schade het recht en de mogelijkheid hebben om herstel te zoeken en toegang krijgen tot rechtspraak.

2019: een jaar vol actie

2019 was een jaar vol wereldwijde Oxfam-actie tegen uitbuiting in onze voedselketens. Kijk maar even mee:

Ons goed voornemen voor 2020 is daarmee meteeen duidelijk: samen met brede middenveld en met jullie allemaal ijveren voor een ‘zorgplicht’ voor bedrijven in deze legislatuur. Wordt vervolgd, houdt jullie paraat!

Abonneer je hier
op onze nieuwsbrief