Skip to main content

Cacao uit Ivoorkust. Zeker weten!

De keten van cacaoboon tot chocoladereep is niet de makkelijkste. Machtsconcentratie tiert er welig en bovendien is het moeilijk om te garanderen dat de cacao van ‘onze’ boeren uiteindelijk in onze chocolade terecht komt. Maar daar komt verandering is. Vanaf nu kunnen we de cacao in onze niet-biochocolade helemaal terug traceren naar de boeren van Ecookim in Ivoorkust. En hebben zij zicht op een gegarandeerde afzet. 

Marijke Moyson
9 jan, 2017

Hoezo traceerbaar?
Was dat vroeger niet het geval? Nee, de laatste jaren niet meer. Tot 2011 hadden we een duidelijk zicht op onze keten. Wij kochten chocolade bij een verwerker in het Noorden, en konden de keten volgen tot bij de organisatie in het Zuiden waarvan hij de bonen aankocht. We probeerden onze verwerker te sturen om aan te kopen bij producentenorganisaties die wij naar voren schoven. Maar in 2011 veranderden de regels binnen het fairtradelandschap echter en was de verwerker niet meer verplicht om gecertificeerde cacaobonen via een aparte productielijn te verwerken tot gecertificeerde chocolade. Het is sinds dan voldoende om op basis van de vraag naar gecertificeerde chocolade de nodige gecertificeerde cacao en suiker aan te kopen. Dat systeem heet ‘mass balance’.

Niet op maat van de boer
‘Mass balance’ is een systeem dat geschreven is op maat van de grote bedrijven. Waar een traceerbare keten bedrijven ertoe aanzet bij een bepaalde producent te gaan kopen, is dit bij ‘mass balance’ losgelaten. Zij vertrekken vanuit de contracten die zij met afnemers kunnen afsluiten voor gecertificeerde chocolade. Omgerekend kopen zij voor dat volume chocolade de nodige hoeveelheid gecertificeerde bonen aan. Op het eerste zicht is dat een goede uitgangspositie voor de cacaoboer. Een niet-traceerbare keten vraagt minder ‘handling'kosten van de verwerker. Bijgevolg zouden meer verwerkers interesse kunnen tonen om naar zo’n gecertificeerde ‘mass balance’-keten over te stappen. Meer verwerkers die interesse hebben, zou dus kunnen betekenen dat gecertificeerde boeren hun oogst kunnen verkopen aan meer kopers, en dus aan betere voorwaarden. In de praktijk zien we dit niet gebeuren. In tegendeel, het ‘mass balance’-systeem is vooral handig voor de verwerkers. Zij zitten in een erg comfortabele positie: niet alleen wordt de productiekost voor gecertificeerde chocolade lager omdat ze geen aparte productielijn meer moeten voorzien, bovendien kunnen ze mogelijke risico’s sneller van zich afschuiven. Een voorbeeld. Valt de oogst een jaartje tegen in Kameroen, dan kunnen zij hun volumes aanvullen met gecertificeerde cacao uit andere landen. Want de verwerker heeft geen langetermijnafspraken met cacaoboeren. Met als grootste pineut? De Kameroense cacaoboer. Niet alleen valt zijn oogst tegen, bovendien kan hij zelfs het weinige dat de slechte oogst hem opbrengt niet vlot verkopen omdat de grote bedrijven makkelijk voor andere landen kiezen.

Ecookim wil zelf cacaobonen verwerken en met deze ingrediënten de markt betreden. Iets wat momenteel alleen de grote spelers op de cacaomarkt doen.

Uiteraard is dit systeem van ‘mass balance’ voor Oxfam-Wereldwinkels geen comfortabele positie, het druist in tegen ons streven naar een zo eerlijk mogelijke keten. Bovendien wordt hiermee de rechtstreekse link met de producenten doorgeknipt. Dus gingen we, geruggensteund door onze beweging van bezorgde vrijwilligers, op zoek naar oplossingen. Oplossingen die niet voor het grijpen liggen binnen de sterk geconcentreerde cacaomarkt.

Waarom traceerbaar?
Een traceerbare productieketen is noodzakelijk als je een duidelijk zicht wil krijgen op alle tussenschakels in de weg van cacaoboon tot chocoladereep. Pas dan kan je problemen in de keten beginnen aanpakken. Bovendien, doordat we weten waar onze ingrediënten vandaan komen, weten we met zekerheid in welke omstandigheden de grondstoffen geteeld en geproduceerd worden.

Ecookim heeft een plan
Omdat we Ecookim al langer volgen, kennen we de situatie ter plekke heel goed. We weten hoe Ecookim gestructureerd is en hoe ze naar hun leden communiceren. Bovendien weten we dat ze een intern controlesysteem hebben om ontoelaatbare praktijken tegen te gaan. Ze hebben een gedegen aanpak om kinderarbeid te weren uit de keten of aan te pakken. Allemaal factoren die ons vertrouwen in deze unie van coöperaties versterken.

Door de aankoop van de cacao van Ecookim ondersteunen we deze organisatie en helpen we ze een stap voorwaarts op de internationale markt. Echter, wel een sterk geconcentreerde internationale markt. Vandaag verkoopt Ecookim, zoals elke boer of boerenorganisatie, haar bonen aan één van de grote spelers in de markt. Daarbij hebben ze geen grote keuze aan wie ze kunnen verkopen. Maar Ecookim ziet in deze markt ook plaats voor zichzelf. Daarom ligt er bij de unie een plan op tafel om niet te stoppen bij het verkopen van hun cacaobonen, maar een volgende stap in de keten op te nemen. Ze willen hun cacaobonen zelf verwerken tot cacaomassa, cacaopoeder en cacaoboter en met deze ingrediënten de markt betreden. Iets wat momenteel alleen de grote spelers op de cacaomarkt doen.

Zo zou Ecookim niet alleen niet langer afhankelijk zijn van de grote opkopers van hun cacaobonen, maar ook meerwaarde creëren voor hun boeren én een serieus alternatief geven aan de consument die eerlijk verhandelde chocolade wil.

Geen vooruitgang zonder risico
Ecookim is er zich van bewust dat het serieus zijn nek uitsteekt door verdere stappen in de verwerking van de cacao op te nemen. Immers, door de verregaande verticale integratie van het handvol bedrijven in de cacaosector zal Ecookim het niet makkelijk hebben om kopers voor hun halffabricaten  te vinden. Nu hebben de grote spelers alle onderdelen van de productie in handen. Ze kopen de bonen, verwerken ze tot boter, massa en poeder en maken daar de chocolade van. Ecookim zal dus, weliswaar verder in de keten, opnieuw met dezelfde opkopers rond de tafel moeten zitten. Het is dus te verwachten dat er Ecookim moeilijke onderhandelingen te wachten staan aan die tafel!

Iedereen wint erbij
Door te kiezen voor traceerbare chocolade kunnen we enerzijds transparant communiceren naar onze consumenten. Ze weten waar de cacao voor hun chocolade vandaan komt en onder welke omstandigheden deze geteeld wordt. Anderzijds weten we dat we, door de bonen van Ecookim aan te kopen, de organisatie op die manier alvast een duwtje in de rug geven om hun verdere ambities waar te maken.

Bekijk ook het filmpje over Ecookim