Skip to main content

De alternative facts van Oxfam-Vrijwilligers

De krant, het journaal, nieuwssites, je feed op Facebook. Dagelijks nemen we de verhalen van beleids- en opiniemakers, stilzwijgend tot ons. De ideeën van de heersende opinie nestelen zich in onze geesten en veroveren onze meningen en standpunten. En wat gedeeld wordt, wordt waar. Waar het Twittert moet wel vuur zijn. Of toch niet?

Tom Wouters, dienst beweging en vrijwilligers Oxfam Wereldwinkels
3 maa, 2017

De dagelijkse stroom aan verhalen vertrekt echter steevast van bepaalde aannames en evidenties die niet allemaal zo vanzelfsprekend zijn. Met andere woorden: wat we als “gezond verstand” of evident ervaren is niet geheel neutraal.  De zogenaamde werkelijkheid is altijd gekleurd door belangen of is het product van twist en onenigheid. Toch vormen dergelijke verhalen de grondslag voor analyses en legitimeren ze gemaakte beleidskeuzes. Wat we uit de recente heisa rond “alternatieve feiten” en fake news echter leren, is dat de waarheid ook aangepast of gecorrigeerd kan worden om de belangen van zittende machthebbers beter te bekrachtigen.

In een democratische rechtsstaat moet de heersende opinie blijvend bevraagd worden. Daarom willen we tijdens deze Week van de Vrijwilliger en in tijden van stevige besparingen op het culturele en sociale middenveld, de cruciale “ondermijnende” rol van vrijwilligerswerk nog eens extra in de verf zetten. Vrijwilligerswerk is een buitengewoon interessante vrijplaats voor een kritisch maatschappelijk debat. En dat is in deze tijd van alternative facts meer dan nodig.

Vrijwilligers komen via hun engagement in contact met meningen en standpunten die ze anders niet of nauwelijks zouden leren kennen en spelen op die manier een belangrijke rol als motor voor kritische, inhoudelijke verdieping. Het middenveld bevraagt thema’s door ze in een andere context te plaatsen. Ze organiseert en voedt het inhoudelijk debat en creëert zo de ruimte voor nieuwe inzichten.

Vrijwilligers zijn dus niet enkel doeners. Ja, ze steken de handen uit de mouwen in een poging om een verschil te maken. Maar vrijwilligers zijn ook denkers en dromers. Ze vormen een stuk geweten van de samenleving. Hun blijvende inspanningen om bij te leren en om met elkaar en met anderen in dialoog te treden, vormen een onmeetbare toegevoegde waarde voor onze collectieve ontwikkeling en vooruitgang. Vrijwilligers creëren voor zichzelf en voor de samenleving tijd en ruimte om vragen te stellen. Van Remco Campert leerden we al dat verzet niet begint met grote woorden of daden. Jezelf een vraag stellen en dan die vraag aan een ander stellen, daarmee begint verzet. Het is daar dat de kiem wordt gelegd voor nieuwe ideeën. Het is daar dat alternatieven volwaardig en grondig bekeken worden en niet worden weggezet als gerommel in de marge.

In tijden waarin we levenslang en levensbreed leren zo belangrijk vinden moeten we het vrijwilligerswerk koesteren. Niet alleen omwille van zijn bijdrage aan de competentieontwikkeling van de individuele vrijwilliger maar ook omdat het een terrein creëert waar debat en actie hand in hand gaan.  Waar de vrije wil aanwezig is, ontstaat ook ruimte voor vrij denken. In tijden van alternative facts en het negeren van onomstotelijke feiten (zoals bijvoorbeeld met de klimaatverandering gebeurt) hebben we daar meer dan ooit nood aan. Daar spelen niet alleen media, politici, wetenschap of de kunsten een rol in, ook het vrijwilligerswerk levert een belangrijke bijdrage aan het maatschappelijk debat en de ontwikkeling van het vrije denken. Van onderuit dagen de vele vrijwilligers die dit land rijk is de “normaliteit” van de dingen uit en scheppen op die manier de ruimte die nodig is voor de geboorte van mogelijke alternatieven en dus innovatie. Hoog tijd om hen daarvoor te erkennen. Bedankt!