Skip to main content

Een bedreigd koffieparadijs

Blader eens door een reisgids over Oeganda. Murchison Falls, Queen Elisabeth National Park, Lake Mburo. Gorilla's, neushoorns en giraffen. Tochten op de Nijl, oeroude vulkanen, een paradijs voor vogels. Foto's als postkaartjes... Allemaal bedreigde postkaartjes, jammer genoeg. Want Oeganda lijdt nu al onder de klimaatverandering. Net als de Oegandese koffieproducenten.

3 maa, 2015

Meer én minder regen
In Zuid- en Oost-Afrika zal de jaarlijkse neerslag elke tien jaar met 5 tot 50 millimeter stijgen. Dat blijkt uit een recent rapport van het klimaatpanel van de Verenigde Naties (IPCC), dat in september 2014 voorgesteld werd in de Oegandese hoofdstad Kampala. De keuze viel niet toevallig op Kampala, want Oeganda is een van de landen die de zwaarste gevolgen van de klimaatverandering te slikken krijgen. Intensere regenseizoenen én onvoorspelbare droge periodes zijn hun deel. De VN stelt bovendien vast dat net deze landen te weinig informatie hebben om klimaatrampen te voorkomen en onvoldoende middelen hebben om hun bevolking te helpen bij landverschuivingen en modderstromen die hele dorpen van de kaart vegen.

In Oeganda maakt het ministerie van Water en Milieu aanstalten om hiervoor budget te voorzien in de begroting. Maar volgens lokale bestuurders doet het dat veel te laat. Oeganda zou de klimaatverandering een stap voor moeten kunnen blijven, in plaats van pas te reageren als er weer eens een ramp gebeurt. Daarvoor zijn er in Oeganda te weinig middelen, zegt het ministerie. Het vindt dat de internationale gemeenschap met geld over de brug moet komen, bijvoorbeeld via het Groen Klimaatfonds van de VN.

Gedaan met de koffie?
Uit onderzoek blijkt dat de extremere weersomstandigheden, samen met de ontbossing, er mogelijk voor zullen zorgen dat er over veertig jaar nog nauwelijks koffie geteeld kan worden in Oeganda. En dat terwijl het land de bakermat is van de robustakoffie. Bijna dertig procent van het nationale inkomen komt van de koffiehandel, twintig procent van de Oegandezen leeft van de teelt. Dit zijn bijna allemaal boerenfamilies die op kleine schaal koffie verbouwen. Zoals de producenten van Ankole Coffee Producers Cooperative Union, kortweg Ankole.

Deze boeren uit Zuidwest-Oeganda leveren sinds 2011 koffie voor de Mokka- en de Dessertkoffie die je in de Oxfam-Wereldwinkels koopt. Ankole is een unie van coöperaties die de krachten bundelen. Doordat de unie goed georganiseerd is, slagen de boeren erin robustakoffie van hoge kwaliteit te produceren. Maar Ankole heeft niet genoeg middelen om haar producenten beter te wapenen tegen de impact van de klimaatverandering. Daarom steunde Oxfam-Wereldwinkels de voorbije jaren een herbebossingsproject. Nieuwe bomen vormen een buffer tegen de klimaatverandering en helpen bovendien de koffieproductie vooruit, want in de schaduw van andere bomen groeien koffieplanten het best.

Sinds 2015 leert Oxfam-Wereldwinkels de producenten en de landbouwkundigen van de coöperaties ook agro-ecologische technieken aan. Als ze die toepassen, beperken ze de negatieve gevolgen die klimaatverandering op hun koffieoogst heeft. Bovendien zorgt agro-ecologisch telen voor koffie van betere kwaliteit, die ze dus voor een betere prijs kunnen verkopen.