Skip to main content

Een coöperatie is geen koffiekransje

Oxfam gelooft in samenwerken en ondersteunt haar coöperaties dan ook om zowel de voordelen als de valkuilen van samenwerken te zien.

8 jan, 2018

Als boeren samenwerken, dan gaan ze vooruit. Ze hebben een sterkere onderhandelingsmacht, spreken met luidere stem en zijn in staat om grotere investeringen te doen. Om in aanmerking te komen voor fairtradecertificering moeten boeren zich dan ook verenigen in coöperaties. Maar, samenwerken is niet altijd rozengeur en maneschijn. Samenwerken is geen natuurlijk gegeven. Als mens vallen we vaak terug op eigenbelang en kortetermijndenken. Om collectief en op lange termijn te denken moet je de bereidheid en het vertrouwen om samen te werken constant voeden. Door de jarenlange samenwerking met coöperaties in het Zuiden, is Oxfam de geknipte partij om prille organisaties het belang te laten inzien van het vergroten van die bereidheid en het opzetten van structuren om vertrouwen op te bouwen.

Onze analyse van de huidige handelsregels is duidelijk: de ongelijke machtsverhoudingen in het internationale handelen leggen een zware hypotheek op de kansen van de individuele boeren in het Zuiden. Oxfam-Wereldwinkels is dan ook overtuigd van de meerwaarde van sterke coöperaties. Een sterke coöperatie weet wat een algemene vergadering doet, hoe een dagelijks bestuur werkt en hoe de boeren het management van de coöperatie kunnen controleren. Want het is dat management dat zal proberen een goede prijs te bedingen voor de grondstoffen van de boeren. En het is ook dat management dat nadien voorstellen zal doen over hoe de inkomsten geïnvesteerd kunnen worden in de coöperatie. De boeren moeten er van overtuigd zijn dat deze investeringen hen allemaal ten goede komen. En daar kunnen wij met onze ervaring de boeren ondersteunen. Zodat zij kunnen werken aan de beste structuren en mechanismen die de bereidheid om collectief te denken kunnen voeden. Zodat het collectief rendeert voor het individu. 

Een voorbeeld uit Laos.

Sinds een paar jaar is Laotiaanse thee erg in trek bij Chinese opkopers. De theeboeren in het noorden van Laos werden overspoeld met aantrekkelijke aanbiedingen uit het buurland, waar ze graag op ingingen. De opkopers hanteren een beproefde strategie: in een groot gebied werpen zij zich op als enige koper, met een groot aantal tussenpersonen in hun dienst. Omdat er meer dan voldoende aanbod is om aan hun vraag te voldoen, kunnen ze de ene keer van deze boer, de andere keer van een andere boer kopen. Aan langetermijnafspraken doen ze niet. Zo’n manier van werken voedt de afgunst tussen de producenten. De willekeur van de opkopers leidt tot onzekerheid in de gemeenschappen. Alle producenten kijken naar elkaar en er zijn geen gronden meer om samen een front te vormen.
Vandaag zien we dat de coöperatie in het noorden uit elkaar gevallen is en dat de leden gedwongen worden hun thee aan steeds lagere prijzen te verkopen.
De theeproducenten in het zuiden van Laos kregen vorige jaren vormingen in coöperatieve mechanismen. En dat loont. Dankzij hun inzicht in het belang van langetermijnrelaties en loyaliteit voor de coöperatie bieden de leden weerstand. In tegenstelling tot hun collega’s in het noorden laten ze zich niet verleiden door aantrekkelijke, maar zeer risicovolle exclusiviteitscontracten.

www.oxfamwereldwinkels.be/lfp