Skip to main content

Handel in suiker: een gemiste kans op duurzame ontwikkeling?

Handel kan een krachtige motor voor duurzame economische ontwikkeling in het Zuiden zijn, op voorwaarde dat die eerlijk gereguleerd wordt. Het Europese suikerbeleid, dat de productie en handel van suiker binnen de EU reguleert, veroorzaakt echter een structureel onevenwicht op de suikermarkt.

De verwoestende impact ervan op Paraguayaanse handelspartners in suiker, maar ook op vele andere duurzame, kleinschalige riettelers in het Zuiden, staat in schril contrast met het engagement van Europese beleidsmakers rond de duurzame ontwikkelingsobjectieven (Sustainable Development Goals) die de internationale gemeenschap vooropstelt.

11 apr, 2016

Suiker is een grondstof die bij uitstek in een tropisch klimaat geteeld wordt. Om te voldoen aan de Europese vraag naar suiker, heeft kleinschalig geteelde rietsuiker uit het Zuiden een comparatief voordeel op industrieel geteelde bietsuiker uit het Noorden, als je rekening houdt met de milieukosten en het efficiënte gebruik van productiefactoren als kapitaal, arbeid en grond. Een comparatief voordeel: je zou dus verwachten dat deze suikerrietproducenten een mooi marktaandeel kunnen halen in de EU, en zich kunnen ontwikkelen op basis van hun suikerrietteelt.

Niets is minder waar. Het Europese suikerbeleid beschermt de Europese industriële bietsuikerproductie en houdt rietsuiker uit vele landen uit het Zuiden buiten de EU. Dat gebeurt via een combinatie van subsidies, productiequota en gegarandeerde prijzen voor Europese bietsuiker én torenhoge importtarieven voor rietsuiker. Bijgevolg wordt er in de EU onzinnig veel bietsuiker geproduceerd en krijgt rietsuiker geen eerlijke kans op onze markt.

Onzinnig veel bietsuiker?

De EU subsidieert de grootschalige, industriële suikerbietenteelt, waardoor die kan concurreren met de suikerrietteelt in het Zuiden. Deze beleidskeuzes maken de suikerbietenteelt dus levensvatbaar op de markt, en ontmoedigen zo de Europese boeren om gewassen te verbouwen die efficiënt en duurzaam geteeld kunnen worden in ons klimaat.

Vervolgens zorgt de EU ervoor, via het systeem van productiequota, dat Europese bietsuikerproducenten hun suiker (quotumsuiker, bestemd voor de Europese markt) zeker kunnen verkopen, door het aanbod lager te houden dan de interne vraag naar suiker. Voor quotumsuiker geldt bovendien een gegarandeerde prijs: wanneer de Europese marktprijs voor suiker daalt tot 85% van de door de EU vastgelegde referentieprijs, wordt aan de suikerbietproducenten het verschil bijgepast vanuit het Europese landbouwbudget.

Het algemeen geldend importtarief voor rietsuiker uit het Zuiden is zo hoog, dat deze suiker geen kans maakt op onze markt. Om tegemoet te komen aan de Europese vraag voor suiker (die ligt immers hoger dan het interne aanbod), wordt import uit bepaalde landen in het Zuiden mogelijk gemaakt op basis van preferentiële markttoegang. De evidente keerzijde is dat producenten die hier uit de boot vallen, zoals bijvoorbeeld Paraguayaanse suikerboeren, bijzonder fors benadeeld worden op de Europese suikermarkt. Terwijl ze als kleinschalige, duurzame suikerrietproducenten net een comparatief voordeel hebben op een gezond gereguleerde markt.

Hopen op 2017?

Vandaag wordt het aanbod en de import van suiker in de EU strikt gereguleerd, waardoor de Europese suikerprijs veilig boven de referentieprijs blijft en de EU niet hoeft bij te passen aan de Europese bietsuikerproducenten. De prijs van suiker wordt door het protectionistisch suikerbeleid hoog gehouden, en de kost ervan wordt met andere woorden integraal afgewenteld op de Europese suikerconsument.

In oktober 2017 zullen de productiequota en gegarandeerde prijzen voor bietsuiker opgeheven worden. Meer import van rietsuiker, en dus een daling van de Europese suikerprijs, zou dan niet meer leiden tot prijsinterventie vanwege de EU. Er zou hiermee dus een zwaard boven het hoofd van beleidsmakers verdwijnen, die het EU landbouwbudget liever niet zien ontploffen. De politieke weg om het prohibitief importtarief voor rietsuiker aan te pakken lijkt dus vrijgemaakt, maar toch staat dat niet mee op de hervormingsagenda.

De lobby van de suikerverwerkende industrie (bijvoorbeeld koekjes- en frisdrankproducenten), die 70% van de totale suikerproductie in de EU afneemt, draait ongetwijfeld op volle toeren om komaf te maken met de hoog gehouden suikerprijs op de Europese markt. De Europese bietsuikersector zal dan weer niet aflatend lobbyen om hun beschermde positie op de Europese markt zo lang mogelijk te kunnen vrijwaren.

De Wereldwinkels kiezen voor suiker uit Paraguay

Rietsuiker wordt in Paraguay op een milieuvriendelijke en efficiënte manier op kleine schaal geteeld. Als suiker volgens eerlijke regels verhandeld zou worden op de internationale markt, zouden Paraguayaanse, kleinschalige suikerboeren een groot potentieel hebben op die markt.

Als alternatieve eerlijkehandels-organisatie kiest Oxfam-Wereldwinkels daarom bewust voor Paraguayaanse biologische rietsuiker, ondanks de onrechtvaardige spelregels in de suikerhandel.

De vraag naar de impact van de geplande hervorming voor suikerproducenten in het Zuiden, is echter pijnlijk afwezig op de politieke agenda. Als de Europese beleidsmakers het ernstig menen met hun engagement voor duurzame ontwikkeling in het Zuiden en zich engageren voor de nieuwe Sustainable Development Goals, zouden nochtans dit soort vragen bij uitstek hun aandacht moeten trekken.

Meer info

Benieuwd naar Oxfam-Wereldwinkels’ analyse van de oneerlijke spelregels op de Europese suikermarkt? Lees onze casestudy ‘Handel in suiker, een ongelijk speelveld voor het Zuiden’.