Skip to main content

Houvast in woelig water

Speel even mee met deze korte quiz! Welk land is het op twee na armste van de wereld? Burundi. Noem een land waar maar net de helft van de mensen kan lezen en schrijven. Burundi. Welk land aan de oevers van het Tanganyika-meer zou nochtans een paradijs kunnen zijn? Je raadt het al: Burundi … Het land is voor een groot deel afhankelijk van buitenlandse hulp, maar sinds de politieke crisis van 2015 trekken veel donoren zich terug. 

1 maa, 2018

Wegens het gebrek aan investeringsmogelijkheden, kapitaal en kennis valt de beperkte economische ontwikkeling stil. De meeste mensen leven er van de landbouw, want de duizenden heuvels die het land rijk is, zijn heel vruchtbaar. Ze telen er maïs, maniok en bonen voor de lokale markt, en koffie en thee om uit te voeren. Maar niks is vanzelfsprekend in Burundi.

Een geschiedenis van ups en downs

We duiken even terug in de tijd. Burundi kent een lange en ingewikkelde koffiegeschiedenis. Koffie werd er in de koloniale tijd door de Belgen geïntroduceerd. Na de onafhankelijkheid in 1962 privatiseerde de koffiesector. Maar door de politieke instabiliteit gingen zowel de kwaliteit als de productie van de koffie snel achteruit. Daarom nam de staat in 1976 de controle over de sector in handen. Om meer inkomsten uit het zwarte goud te genereren, bepaalde het Office du Café du Burundi onder meer de exportprijzen.

Oorspronkelijk leverde dit grote investeringen in de koffiesector op, maar het beheer door de overheid bleek laks en helaas ook corrupt. Nauwelijks tien jaar later was een nieuwe hervorming onvermijdelijk. De sector werd deels weer geprivatiseerd, maar de burgeroorlog en het daaropvolgende economische embargo verhinderden dat de koffiesector echt kon openbloeien.

Wat met de kleinschalige boeren?

Na de vredesakkoorden (2009) werd de Burundese koffiesector volledig geliberaliseerd. De staat bezat meer dan 100 grote wasstations – installaties om versgeplukte koffiebessen te wassen en van hun pulp te ontdoen – en verkocht deze per opbod aan grote, vaak buitenlandse bedrijven. Kleine Burundese ondernemingen en coöperaties kregen niet de kans om mee te bieden. Een positieve noot is wel dat de kleinschalige koffieboeren zich bewuster werden van het reilen en zeilen in de Burundese koffiesector en van de macht die ze zelf kunnen uitoefenen. Ze richtten een belangenorganisatie op, de Conféderation Nationale des Associations des Caféiculteurs (CNAC), en konden zo het liberaliseringsproces ten goede beïnvloeden. Deze CNAC geeft de kleinschalige koffieproducenten een stem waar overheden en grote bedrijven hen dreigen te negeren.

Anno 2018 blijft de situatie in Burundi erg onstabiel. En dat uit zich ook op de koffiemarkt: boeren krijgen nog minder ondersteuning, internationale kopers blijven weg, het land heeft geen beste reputatie …

Cococa: samen volle kracht vooruit

In deze woelige omstandigheden werkt één van Oxfam-Wereldwinkels’ nieuwste koffiepartners, Cococa. Een tiental koffiecoöperaties richtten in 2012 deze unie op om hun koffie gemakkelijker te kunnen commercialiseren en exporteren. En om hun kleinschalige producenten een stem te geven in de onstabiele Burundese koffiesector. Dankzij de steun van verschillende donoren en ngo’s, waaronder Broederlijk Delen en de Koning Boudewijnstichting, kende de unie een snelle groei. Na 5 jaar telt Cococa al 33 lidcoöperaties, samen zo’n 27.000 boeren, die kwaliteitsvolle arabicakoffie exporteren. De unie is geen ‘quantité négligeable’ meer onder de koffie-exporteurs.

Wat je zelf doet …

In 2015 kon Cococa een verwerkingsfabriek voor koffie aankopen. Dat betekent dat de coöperaties geen externe bedrijven meer moeten aanspreken om exportklare koffie te produceren, en dus zelf meer verdienen. Bovendien beheert Cococa nu de hele exportketen en kan het een perfecte service bieden, zowel voor de koffiekopers als voor de lidcoöperaties. De fabriek werd onder andere gefinancierd met een lening van Kampani, een sociaal investeringsfonds waarvan Oxfam-Wereldwinkels aandeelhouder is.

Het kan dus: in de bijna onmogelijke omstandigheden van de Burundese koffiesector zet Cococa mooie resultaten neer. Recent nog, in oktober 2017, vielen maar liefst 4 lidcoöperaties van Cococa in de prijzen op de internationaal gerenommeerde kwaliteitswedstrijd ‘Cup of Excellence’. Of hoe eerlijke handel kansen brengt waar op het eerste zicht geen toekomst lijkt te zijn.

Benieuwd naar de smaak van vooruitgang? Proef dan de koffie van Cococa. Je vindt die terug in onze African Blendkoffie, de dessertkoffie en onze mokkakoffie.