Skip to main content

Machtsconcentratie in de cacaoketen

De machtsconcentratie van enkele bedrijven in onze voedselketens neemt toe. Dat is niet alleen een oneerlijk verhaal, het houdt economisch ook geen steek. In de cacaoketen, bijvoorbeeld, tast de te grote machtsconcentratie de duurzaamheid van de hele sector aan.

15 mei, 2018

Enkele bedrijven kopen bijna alle cacaobonen

Elk jaar produceren boeren meer dan 4 miljoen ton cacaobonen. Een kleine groep gigantische bedrijven koopt die bijna allemaal op. Op de eerste en grootste na, doen de namen van deze traders of grinders waarschijnlijk geen belletje rinkelen: Barry Callebaut, Olam, Cargill, Ecom, Sucden, Touton … Toch passeert de cacao in zo goed als alle chocoladerepen in de wereld bij deze mastodonten. Ze zijn aanwezig in de havens in de cacaoproducerende landen, en ook bij ons.

Daarna gaat ongeveer de helft van de verwerkte cacao naar een groepje van zeven machtige chocoladebedrijven die samen instaan voor 70% van de wereldwijde omzet van de chocoladesector. Met deze chocoladebedrijven zijn we al iets meer vertrouwd.

De gevolgen van machtsconcentratie

Cacaoboer krijgt geen eerlijke prijs

Machtsconcentratie zorgt voor onredelijke marktmacht voor enkele spelers die moeten gehoorzamen aan hun aandeelhouders. Daarom spreken we ook wel van winstconcentratie.

De marktmacht van die bedrijven valt natuurlijk niet te onderschatten. Zo wordt de prijs van cacao bepaald op de beurzen in Londen en in New York. Als je weet hoe beperkt het aantal bedrijven is dat aan deze beurzen deelnemen, raad je al snel wie het meeste invloed op de beurskoers heeft. Chocoladegiganten hebben voldoende cacao in stock om prijsstijgingen te overbruggen en wachten op een prijsdaling om weer aan te kopen.

Maar wanneer de prijs van cacao daalt, merken we dit niet aan de prijs van de chocolade in de winkel. In 2017 tijd daalde de prijs van cacao (en dus ook het inkomen van de cacaoboer) met 40%. Een “boerenjaar” voor de chocoladesector die door de prijsdaling collectief 4,7 miljard dollar extra opstreek. Als we kijken naar de trend van de laatste 50 jaar, valt op hoe de prijs van chocolade sinds de jaren 1970 structureel bleef stijgen, terwijl de prijs van cacao op en neer bleef schommelen.

Geen ruimte voor kleine spelers

De geconcentreerde markt maakt het ook moeilijk voor nieuwe spelers om een plaats te vinden in de chocolademarkt. Coöperaties worden vaak gebonden aan cacaoverwerkers. Zelf cacao verwerken of uitvoeren doen ze best niet, willen ze hun verkoopkanaal niet verliezen.

Duurzaamheid in gedrang

Een ander gevolg is dat vrijwillige duurzaamheidsinitiatieven, zoals certificatie, de goedkeuring van ‘Big Chocolate’ nodig hebben om voldoende impact te maken. Zonder steun hebben duurzaamheidslabels zoals Utz, Rainforest Alliance en Fairtrade het moeilijk om hun criteria op te trekken. De beslissing van een groot chocoladebedrijf om een label al dan niet te gebruiken, kan immers al snel voor een verdubbeling of halvering van het volume cacao onder dat label zorgen. En wanneer een label zou beslissen een vele hogere minimumprijs voor cacao in te stellen, kan je het gevolg al raden.

 

Wat doet Oxfam-Wereldwinkels?

Oxfam-Wereldwinkels eist dat de Europese Commissie machtsconcentratie hard aanpakt. Naast onze politieke strijd tegen machtsconcentratie, proberen we met ons eigen chocoladeassortiment de grote chocoladebedrijven te omzeilen. Het is een belangrijk doel dat we nastreven in onze verschillende toeleveringsketens.

Teken de petitie