Skip to main content

Nieuwe biowetgeving, beter voor iedereen?

Dit najaar stemt de Europese Unie een nieuwe basiswetgeving voor biologische landbouwproductie. Astrid Vangerven, stagiaire op de dienst Politiek en Zuid van Oxfam-Wereldwinkels, stak haar neus in wetteksten, amendementen en visieteksten om de veranderingen in de biowetgeving bloot te leggen en vooral om een inschatting te kunnen maken van de impact van deze veranderingen op kleinschalige landbouwers in het Zuiden.

3 jun, 2016

Snel veranderende business

De biowetgeving dateert van 1991, met een revisie in 2007 en de aanzet tot een nieuwe verandering in 2014. Dit toont aan dat het biolandschap in volle opmars is en dat het nodig is om op korte termijn duidelijkere afspraken te maken.

Een duidelijke wetgeving kan biologische productie doen stijgen en aanleiding geven tot het verder uitbouwen van duurzame productiepraktijken. Een nobele zaak dus. Maar is het voorstel dat nu op tafel ligt positief voor iedereen?

Strenger importregime

De grootste veranderingen die nu voorliggen hebben vooral te maken met het drastisch veranderen van het importregime. Het moet allemaal simpeler, met minder administratieve lasten voor Europa. De Unie kiest er voor om voornamelijk bioproducten te aanvaarden uit landen waarmee ze bilaterale handelsovereenkomsten hebben waarin hun biowetgevingen als equivalent worden beschouwd. Een aanvullende optie is dat enkel producten, geproduceerd volgens de Europese biowetgeving, toegang krijgen tot de Europese markt. Producenten zullen dus niet meer voldoen aan het lastenboek van één van de meer dan 100 bestaande certificeringsorganisaties. Enkel de voorwaarden, gesteld binnen de Europese wetgeving, zijn nog van belang.

Dit lijkt het allemaal eenvoudiger en transparanter te maken, maar er valt toch een belangrijke kanttekening bij te maken. De Europese wetgeving is enkel en alleen geschreven met Europese landbouwtechnieken en Europese productielanden in het achterhoofd en houdt geen rekening met klimatologische, geografische en traditionele factoren. En als gevolg daarvan dus ook niet met kleinschalige landbouwers uit het ontwikkelende Zuiden.

Negatieve impact op kleinschalige boeren in het Zuiden

Niet alleen het importregime zet een rem op import van bioproducten uit het Zuiden. Ook het weglaten van uitzonderingen op de basistekst leidt tot een aantal aspecten waarvan we weten dat ze niet ten goede komen aan producenten in het ontwikkelende Zuiden.

Iedereen biologisch of niemand biologisch

Wanneer de nieuwe wetgeving bijvoorbeeld eist dat elke economische, legale landbouwentiteit ofwel biologisch, ofwel conventioneel produceert, zal een unie van coöperaties zoals Ecookim in Ivoorkust het extreem moeilijk gemaakt worden om biologisch gecertificeerd te raken. Onze inschatting is zelfs dat zij zullen afhaken om te proberen over te schakelen op biologische productie. In Ivoorkust is het immers de overheid die gratis chemische bestrijdingsmiddelen uitdeelt aan de producenten, wat het voor een coöperatie moeilijk maakt om de producenten te overtuigen om het anders aan te pakken.

Alles verpakken

Een andere voorwaarde die we terugvinden in het voorstel voor een nieuwe basistekst is het verplicht maken van het verzegeld verpakken van alle grondstoffen tijdens het transport van de ene productie-eenheid naar de andere. Wanneer we denken aan onze theeproducenten in Laos, die de theeblaadjes vervoeren in hun rieten manden, of de suikerrietproducenten in Paraguay die de suikerrietstengels in open trucks naar de verwerkingseenheid transporteren, zien we onmiddellijk wat zo’n verplichting voor hen zou betekenen.

Negatieve impact op verkopers in het Noorden

We zien in de voorstellen tot verandering niet alleen moeilijkheden voor de kleinschalige producenten in het Zuiden. Ook voor de verkopers van bioproducten in het Noorden wordt een rem opgeworpen. Om de bioketen volledig transparant te maken stelt de nieuwe wetgeving voor om alle schakels in de keten verplicht te laten certificeren. Opnieuw een nobel doel. Maar dat betekent dat alle winkels, ook de kleine buurtwinkel die enkele bioproducten verkoopt, gecertificeerd moet zijn. Onze vrees is dat enkel grote supermarktketens deze certificatie zullen aangaan en de verkoop van bioproducten in kleinere winkels zal verdwijnen.

Een duurzame toekomst

Bij het uitpluizen van de voorstellen en veranderingen die nu op tafel liggen zijn we dus heel wat belemmeringen voor producenten in het Zuiden tegengekomen. Deze veranderingen zullen niet leiden tot een hogere productie en consumptie van biologische producten. Bovendien moedigt deze wetgeving producenten allerminst aan om af te stappen van grootschalige en industriële landbouw en te kiezen voor duurzame landbouw. En ook de consument is de dupe, want die zal op minder plaatsen toegang krijgen tot biologisch geproduceerde producten.

Oxfam-Wereldwinkels volgt het verloop van de gesprekken verder op en blijft er op hameren dat er meer nodig is als we echt serieus willen inzetten op de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen.

Lees meer over de campagne 'Voedsel Anders' over de transitie naar agro-ecologie