Manduvira

We legden samen om onze eigen suikerfabriek te bouwen. Nu zijn we niet meer afhankelijk van een groot bedrijf om ons suikerriet tot suiker te laten verwerken.
Andres, Manduvira - 2014
  • Manduvira
  • Manduvira

Manduvirá is een coöperatie van 1800 kleinschalige producenten van biologische fairtraderietsuiker. Naast suikerriet telen haar leden ook sesamzaad, ananas, meloen en stevia. De coöperatie werd al opgestart in 1975, toen 39 producenten zich verenigden om hun levensomstandigheden te verbeteren.

In de jaren negentig daalde de vraag naar suikerriet drastisch. Door biologisch te gaan telen en via eerlijke handel te verkopen, hebben de suikerboeren van Manduvirá een nieuwe markt kunnen aanboren.

Aanvankelijk verkocht Manduvirá het riet van haar boeren als grondstof aan OTISA, de lokale suikerfabriek. Tot 2002 investeerde de coöperatie hoofdzakelijk in het ondersteunen van de productie van riet. Omdat OTISA vanuit haar monopoliepositie – bij gebrek aan concurrerende suikerfabrieken – de prijs kon opleggen aan de kleinschalige producenten, besloten de boeren van Manduvirá zich beter te organiseren. Dankzij de kracht van het getal slaagden ze erin een prijsverhoging af te dwingen bij OTISA. Dat deed het vertrouwen van de boeren in de coöperatie sterk toenemen.

Zelf suikerriet verwerken

Gesterkt door dat vertrouwen, besloot Manduvirá hoger te mikken. In 2002 onderhandelde ze de heropening van een suikerfabriek in Benjamin Aceval, een dorp 90 km verderop. Sindsdien huurde Manduvirá enkele maanden per jaar deze fabriek af, zodat ze haar riet zelf tot suiker kon verwerken. De toegevoegde waarde van dat proces kwam zo bij de coöperatie en haar leden terecht, i.p.v. bij de externe verwerker.

Om minder afhankelijk te zijn van machtige opkopers en de waarde van het suikerriet te maximaliseren voor de boeren, nam Manduvirá in december 2011 nog meer het heft in eigen handen. De coöperatie startte met de bouw van een eigen suikerfabriek. Deze werd officieel geopend op 24 april 2014. Met haar eigen fabriek bespaart de coöperatie nu de kosten van het transport naar de externe fabriek, de huur ervan en is ze minder afhankelijk van de eigenaar van die fabriek. Manduvirá de eerste coöperatie van de 21ste eeuw die haar eigen fabriek heeft.

Schoolvoorbeeld

Sinds 2005 is de coöperatie bovendien actief als rechtstreekse exporteur van biologische fairtraderietsuiker. Vandaag voert ze deze uit naar zowat alle Europese landen, Chili, Peru, Uruguay, Canada, Zuid-Korea en Nieuw-Zeeland. De coöperatie houdt zich verder bezig met tal van activiteiten: opleidingen over bioteelt en het functioneren van coöperaties, vorming voor jongeren, voorlichting rond soa’s en aids en zelfs muziek- en schildercursussen.

Manduvirá is een prachtig voorbeeld van de doeltreffendheid van het coöperatief model voor kleinschalige producenten. Toch is er in dit verhaal nog een oneerlijke haar in de boter, waaraan de coöperatie alleen niet het hoofd kan bieden. 

Toch nog barrières

Om suiker uit Paraguay op de Europese markt te krijgen, moeten hoge invoerheffingen betaald worden. Het gaat over 419 euro per ton suiker. Op die manier beschermt Europa haar eigen markt, maar geeft ze de Paraguyaanse producenten geen eerlijke kans.

De rietsuiker uit Paraguay kan bijgevolg niet concurreren met de Europese bietsuiker, terwijl rietsuiker in het Zuiden efficiënter wordt geproduceerd dan bietsuiker in het Noorden!  Dankzij Oxfam hebben zij een extra én eerlijk afzetkanaal. Tegelijk pakken we het probleem bij de wortel aan: via de politieke instanties. Oneerlijke handel is immers in de eerste plaats een politiek probleem. Wij klagen dit onrecht aan bij de beleidsmakers en versterken zo de roep om verandering vanuit het Zuiden.

Volgende reportage belicht de werking van Manduvira.