Skip to main content

Samen dromen waarmaken

Carlos Martínez is een suikerrietboer in Arroyos y Esteros, Paraguay. Zijn familie zit al generaties lang in de stiel, een van zijn vijf kinderen zal zijn werk ongetwijfeld verderzetten. Carlos kent als geen ander de realiteit van de kleinschalige suikerrietteelt in Paraguay, die vaak niet zo zoet is als het eindproduct. Maar door zich met vierhonderd collega’s te groeperen in de coöperatie Montillo, werkt hij aan verbetering.

Griet Rebry/Floor Michielsen
7 jan, 2016

Waarom ben jij lid geworden van Montillo?

“Samenwerken met andere suikerriettelers heeft heel wat voordelen. Als individu kan ik bijvoorbeeld onmogelijk gaan onderhandelen met een suikerfabriek om mijn riet te verkopen. Samen staan we sterker in onze schoenenomdat we samen meer suikerriet in één keer kunnen aanbieden. En dat is wat de suikerfabriek interesseert.

Nog een voorbeeld: elke boer kan een tractor goed gebruiken om zijn veld te bewerken, maar niemand kan zich dat veroorloven. Maar met het investeringsbudget van de coöperatie, waaraan elk lid een klein deel bijdraagt, zijn we erin geslaagd om allemaal samen een tractor te kopen. Daarom zijn we lid van een coöperatie. Samen kunnen we grootse plannen realiseren.”

Krijg je dankzij Montillo ook een betere prijs voor je suikerriet?

“De coöperatie doet haar uiterste best om een goede prijs te krijgen voor  ons riet. Maar dat is geen gemakkelijke opdracht. In onze regio zijn er héél veel kleine riettelers zoals wij, tegenover een beperkt aantal verwerkende bedrijven met heel veel macht. Van onderhandelen over de prijs is er daardoor eigenlijk geen sprake. We hopen via de coöperatie in de eerste plaats al ons riet verkocht te krijgen.

We hopen daar ook een goede prijs voor te krijgen, maar verkopen is onze voornaamste zorg.Met de coöperatie proberen we ook aan een betere opbrengst uit de suikerrietteelt te werken.

Een voorbeeld zijn de demonstratievelden van de coöperatie waar verschillende variëteiten suikerriet getest worden. Als lid kan ik daar gaan kijken en zo weloverwogen kiezen welke variëteit het best zal groeien op mijn stuk grond. Daardoor hebben we allemaal betere opbrengsten dan vroeger. Nog beter zou het zijn als we van de coöperatie rietplantjes zouden krijgen, of biologische meststoffen. Dat zouden we eens kunnen bespreken op de algemene vergadering. Want dat is allemaal zeer belangrijk voor de opbrengst uit ons rietveld: als je maar één hectare land hebt, moet je je teelt goed verzorgen om een mooie opbrengst te verkrijgen.

Kan je al het riet dat je produceert ook verkopen?

“Daar streeft de coöperatie elk jaar naar. En het vraagt een hele organisatie. Met goede afspraken voorkomen we bijvoorbeeld dat we allemaal op hetzelfde moment oogsten en dat sommigen met overschotten blijven zitten. Daarom spreken we af: ik plant een rietsoort aan die je in juli al kan oogsten, mijn buur plant een soort die je pas in het najaar oogst. Zo spreiden we de oogst over alle leden van de coöperatie. Elk van ons mag enkele keren een vooraf afgesproken hoeveelheid suikerriet leveren aan de coöperatie. De momenten waarop je mag leveren, moeten eerlijk gespreid worden, want in het begin van het oogstseizoen betalen de verwerkers meer dan op het einde.”

Zal het dit jaar lukken om al het geoogste suikerriet van alle leden te verkopen?

“Dat is nog niet duidelijk. Net als elk jaar kunnen we het grootste deel van ons riet als grondstof verkopen aan de suikerfabriek Otisa. Maar een andere fabriek die we vorig jaar huurden om ons riet zelf tot suiker te verwerken, heeft financiële problemen en draait dit jaar niet. Dat gooit voor ons roet in het eten. We bekijken ook of we kunnen samenwerken met Manduvirá, een andere suikercoöperatie die met Oxfam samenwerkt. Manduvirá heeft sinds 2013 haar eigen suikerfabriek, hier vlakbij in Arroyos y Esteros. We hebben goede hoop op een toekomstige samenwerking hen.”

Heeft de grote macht van de suikerfabrieken nog andere gevolgen voor jullie?

“Ook voor het transport van ons riet zijn we grotendeels afhankelijk van de suikerfabriek Otisa. Hun reglement bepaalt dat het riet dat zij aankopen alleen met hun eigen vrachtwagens mag geleverd worden. Maar soms duurt het een week voor ze een vrachtwagen sturen om ons suikerriet op te halen. Nochtans ligt ons verzamelcentrum maar op zeven kilometer van de fabriek. Elke dag dat geoogst riet ligt te wachten op transport, verliest het aan gewicht. En de verwerker betaalt ons per kilo. Wachten op transport is dus nefast voor ons inkomen.

Suikerriet is voor mijn familie een belangrijke bron van inkomsten. Maar we verdienen er alleen iets mee in de oogstperiode, van juli tot december. Om het hele jaar rond te komen, klus ik bij in de bouwsector.”

Wat betekent de samenwerking met Oxfam voor de coöperatie Montillo?

“Oxfam heeft altijd onze producten gekocht, wat heel belangrijk is voor onze organisatie. Maar de samenwerking gaat veel verder dan dat. We kregen vormingen, werden ons bewust van onze rechten, maar ook van onze plichten als lid van de coöperatie.

In 2014 financierde Oxfam een gloednieuw verzamelcentrum voor suikerriet, waar het riet wordt gewogen, samengebonden en klaargezet voor transport. Dat is het best functionerende verzamelcentrum van Montillo, met alles erop en eraan. We hebben van Oxfam geleerd om onze kosten te analyseren, om onze boekhouding op orde te krijgen, risico’s in te schatten.

En Oxfam helpt Montillo ook andere klanten te vinden. Ze helpen ons de verwerkte producten te verkopen in het buitenland: biorietsuiker en biorum. Dat is goed, maar we kunnen niet ontkennen dat we afhankelijk zijn van Oxfam. Daarom willen we ook leren om zelf onze zaak te runnen.”