Skip to main content

Van stoel tot stem

In 2008 riep Oxfam-Wereldwinkels op om de boer een stoel te geven aan de onderhandelingstafel. Vandaag juichen we dat de cacaoboer zijn stoel bemachtigd heeft. Maar we maken nog meer kabaal, want een stoel is maar het begin. We gooien alles in de strijd om de boer een duidelijke stem te geven aan die onderhandelingstafel. Zo kan zij of hij zelf mee de problemen op de agenda zetten.

Marieke Poissonnier - FAIR augustus 2015
19 aug, 2015

We keren even terug naar 2008: op de Internationale Dag van de Fair Trade bekende Oxfam-Wereldwinkels kleur. Met een felroze stoel vroegen we een plaats voor boeren aan de onderhandelingstafels op internationale vergaderingen en conferenties met verschillende spelers uit de handelsketens. Telkens we vanuit Oxfam op zo’n forum beleidsmakers aanspraken over de moeilijke positie van producenten in de keten, over de oneerlijke handelsregels in de grondstoffensectoren of over de gebrekkige toegang tot markt, merkten we dat geen enkele boerenorganisatie zelf haar stem kwam vertolken of kon toelichten wat haar problemen waren. Of de conferenties werden gepland tijdens de oogstperiode, of de toegang tot de conferentie was peperduur, of boeren hadden gewoon geen informatie over welke de juiste platformen waren om hun grieven te laten horen. En wie de grieven niet duidelijk hoort, kan onmogelijk een juiste en evenwichtige oplossing vinden. De symbolische roze stoel vroeg aandacht om boerenorganisaties te betrekken in het beleidsproces.

Strijd voor een cacaostoel
In het beleidswerk voor een duurzame cacaosector stond deze vraag centraal. In 2009 betaalde Oxfam zelf het toegangsticket van een beperkt aantal boeren, zodat ze konden aanschuiven aan de Rondetafel voor een duurzame cacao-economie. Overheden, bedrijven en ngo’s en vakbonden kwamen bijeen om de grootste angels in de keten te benoemen en stapsgewijs aan een oplossing te werken. Het overleg was spannend, zeker omdat dit voor de eerste keer doodgewone boeren tot bij de grote gesprekken bracht. Hoewel ze vanop die stoel nog geen grote inbreng hadden, zorgde hun aanwezigheid zelf al voor discussie bij enkele overheden of bedrijven. De Rondetafel kende geen sterke conclusie en een volgende editie, die gepland was voor 2011, werd onder druk stopgezet. De aanwezigheid van boeren bleek de officieuze reden te zijn.

Als Oxfam-Wereldwinkels konden we niet blijven toekijken. We trokken naar de internationale cacao-organisatie om de dialoog tussen de spelers in de cacaoketen nieuw leven in te blazen. Pas in 2012 werd de Wereldwijde CacaoConferentie georganiseerd, waarbij opnieuw alle spelers betrokken waren en waar een concrete agenda opgesteld werd voor de sector. Wie hoort wat te doen, bijvoorbeeld, om een probleem als kinderarbeid in de cacaosector aan te pakken?

“Neem een stoel en zet u bij”
Met succes pleitte Oxfam-Wereldwinkels maandenlang voor de deelname van cacaoboeren aan de top. Bijna een vierde van de deelnemers kwam vanuit het middenveld. Bovendien organiseerden we een pre-conferentie: een bijeenkomst voor boerenorganisaties, ngo’s of vakbonden uit de hele wereld, die de dag voor de conferentie plaatsvond. Die diende om informatie te geven over de agenda die voorlag en werkte aan een gezamenlijke strategie vanuit het middenveld in de cacaosector. Opnieuw was het enthousiasme groot, de deelnemers waren opgetogen informatie te krijgen, uit te wisselen en gehoord te worden. Tegelijk groeide er frustratie. Elke organisatie wou nog extra zaken op de agenda plaatsen, wat niet meer mogelijk bleek. Bijgevolg waren e tussenkomsten op de conferentie zelf soms fel, maar vaak misten ze doel.

Intussen is een nieuwe top gepland in juni 2016. Voor die top hebben de organisatoren al meegegeven dat ze de kosten voor het verblijf en deelname aan de conferentie voor de boeren kunnen dekken. De aanhouder wint: de stoel aan tafel is een vanzelfsprekendheid geworden en daar zijn we trots op.

Stem cacao!
Maar het moet nog beter. Het kan niet de bedoeling zijn dat boeren ‘er even bij komen zitten’. Bij de vorige pre-conferentie waren zowel Oxfam als de boerenorganisaties, als andere ngo’s gebrand om verder te werken aan de knelpunten die we zien in de sector. We willen de tijd kunnen nemen om te kijken wat de échte problemen voor boeren zijn in Ivoorkust, maar ook in Peru of Indonesië. We willen tijd kunnen maken om advies en kennis in te winnen, om te bouwen aan oplossingen. En we willen bovenal de tijd vinden om de finale agenda van de top in juni 2016 te bepalen. Want een top die over duurzaamheid praat, zonder naar de zwakste schakel te luisteren, schiet zijn doel schaamteloos voorbij.

Daarom organiseert Oxfam-Wereldwinkels in september 2015 een bijeenkomst in Ghana, een half jaar voor de grote top plaatsvindt. We nodigen boeren- en middenveldorganisaties uit de hele cacaowereld uit. We nemen een paar dagen de tijd om naar elkaar te luisteren, problemen te benoemen en tot een gemeenschappelijke prioriteitenagenda te komen. Zo claimen we de tijd die nodig is om te lobbyen voor een agenda voor de top die de cruciale struikelblokken duidt en die cacaotaboes bespreekbaar moet maken. Of hoe de stem van onze beweging én die van boeren wereldwijd een duidelijk pleidooi moet worden voor een eerlijk spel in de cacaoketen.

Dit artikel verscheen in FAIR-magazine - augustus 2015